Sportsocioloog Jeroen Scheerder (KU Leuven) schetst de tijdsgeest in Het Nieuwsblad. “We zien een festivalisering, spectacularisering van kijksporten”, zegt hij. "Maandag hebben we daar met de Turbo Cross een beetje het summum van gezien. Prima, dat moet kunnen. Maar het betekent wel dat je ook een ander soort publiek meebrengt. Het veldrijden bereikt dan ook andere – tussen aanhalingstekens – fans.”
Dominantie maakt Van der Poel het perfecte mikpunt
Maar de belangrijkste reden: Van der Poel wint veel. En vaak ook nog alsof het hem weinig moeite kost. Scheerder noemt dat expliciet: “Het eerste aspect is zijn dominantie: hij is vorige week aan zijn veldritseizoen begonnen en domineert meteen.”
Er zit nog een laag in: Van der Poel blijft tegenwoordig opvallend rustig als het misgaat. Geen theater, geen grote gebaren, geen wraak. Dat maakt hem bijna irritant onaantastbaar, alsof je hem niet kunt raken. Scheerder: “En niet enkel op de fiets is hij dominant, maar ook ernaast, in zijn reactie, is hij meester: hij is beheerst, reageert heel relativerend.”
‘Niet van ons’
Maar dat is niet de enige reden. Je hebt publiekslievelingen die voelen als ‘van hier’, met Wout van Aert en Thibau Nys als voorbeelden. En daartegenover staat Van der Poel.
Scheerder: “Van der Poel daarentegen is een Nederlander met Franse roots. ‘Hij is niet echt van ons’, wordt dan weleens gezegd. Die sporter die niet ‘van ons is’ haalt het dan flierefluitend van de eigen helden. De fans kunnen niet goed tegen hun verlies, waardoor ze hooliganesk gedrag gaan stellen. Ik heb Van der Poel maandag geen enkel gebaar zien maken in de richting van Van Aert of Nys, laat staan dat hij ze uitlacht of zo. Zijn gedrag was zoals je van een topper mag verwachten.”
De nabijheid is de charme, maar ook het risico
Veldrijden is heerlijk omdat je er bovenop staat. Maar dat betekent ook dat het contact tussen renner en publiek kwetsbaar is. Scheerder noemt die toegankelijkheid een enorm risico, zeker als de sfeer steeds meer op een “kermis” gaat lijken.
“Ik was zelf aanwezig in Hofstade en het was één grote Vlaamse kermis. Het wordt meer en meer een groot festival”, zegt hij. “Je kan niet uitsluiten dat het op een gegeven moment eens écht zal mislopen.”
- cor vos