Waarom jij altijd koude handen en voeten op de fiets hebt en je fietsmaatje nergens last van heeft

Iedere zondagochtend in januari speelt zich hetzelfde tafereel af. Je staat te rillen bij het stoplicht en slaat met je handen tegen je bovenbenen om het gevoel terug te krijgen. Naast je staat een clubgenoot die nergens last van lijkt te hebben.

Is het aanstellerij van jouw kant of is die ander gewoon van staal gemaakt? Het antwoord ligt gelukkig iets genuanceerder. Er zijn namelijk harde biologische redenen waarom de één fluitend de vrieskou trotseert en de ander na een uur al niet meer kan schakelen van de pijn.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

De biologische thermostaat bepaalt de prioriteit

Je lichaam is een ingenieuze machine met maar één hoofddoel: overleven. Zodra de temperatuur daalt, gaat je inwendige thermostaat aan het werk om je vitale organen op 37 graden te houden. Je hart, longen en hersenen hebben voorrang. Om die warmte in de romp te bewaren, knijpen de bloedvaatjes in je huid en ledematen samen. Dit heet vasoconstrictie.

Bij sommige mensen werkt dit mechanisme veel agressiever dan bij anderen. Als jij iemand bent met een zeer efficiënte kernbescherming, wordt de bloedtoevoer naar je handen en voeten drastisch verminderd.

Je fietsmaatje heeft wellicht een minder reactief systeem of een hogere ruststofwisseling, waardoor er simpelweg meer warmte overblijft om naar de tenen te sturen. Het is dus geen gebrek aan karakter, maar pure zelfbescherming van je lijf.

Vrouwen hebben vaker last van koude ledematen

Hoewel het zeker niet voor iedereen geldt, trekken vrouwen in de winter vaak aan het kortste eind. Vrouwen hebben van nature gemiddeld iets meer lichaamsvet en iets minder spiermassa dan mannen. Spieren zijn kacheltjes: ze produceren warmte, zelfs in rust.

Daarnaast lijkt het vrouwelijke lichaam de warmte nog centraler vast te houden rondom de vitale organen. Dit is evolutionair gezien handig om bijvoorbeeld een foetus te beschermen, maar op de racefiets is het verdomd onhandig. Het resultaat is dat de doorbloeding naar de handen en voeten eerder wordt afgeknepen.

Het fenomeen van Raynaud op de fiets

Voor een groep fietsers is kou niet alleen vervelend, maar ook pijnlijk. Als je vingers wit, gevoelloos en doods aanvoelen en bij opwarmen paars kleuren en enorm gaan tintelen, heb je wellicht te maken met het fenomeen van Raynaud. Hierbij verkrampen de kleine bloedvaatjes tijdelijk volledig.

Dit is een extreme reactie op temperatuurwisselingen. Voor fietsers met Raynaud helpen 'gewoon goede handschoenen' vaak niet voldoende. Het gaat hier niet om isolatie, maar om een bloedvat dat in de kramp schiet. Elektrisch verwarmde handschoenen of sokken zijn voor deze groep vaak de enige oplossing om in de winter door te kunnen blijven fietsen.

De klassieke fout met te dikke sokken

Toch ligt de oorzaak niet altijd bij je biologie. Veel wielrenners creëren hun eigen koude voeten door verkeerde kledingkeuzes. De logische gedachte is vaak: het is koud, dus ik trek mijn dikste wollen sokken aan. Of erger nog, twee paar over elkaar.

Als je die dikke laag wol vervolgens in je strakke Italiaanse fietsschoenen propt, ontstaat er een probleem. Isolatie werkt op basis van stilstaande lucht. Door de boel strak op te sluiten, pers je alle lucht eruit én knel je de bloedsomloop af. Zonder bloedtoevoer worden je voeten koud, hoe dik je sokken ook zijn. Je kunt beter kiezen voor een dunner paar met hoogwaardige isolatie en zorgen dat je tenen kunnen blijven wiebelen.

Een warmere romp redt je handen

Wil je volgende keer minder last hebben van die bevroren vingers, focus je dan niet alleen op je handen. Omdat je lichaam de ledematen afsluit om de romp warm te houden, kun je het systeem foppen.

Zorg dat je bovenlichaam zo warm is dat je lichaam denkt dat het veilig is om de 'sluizen' naar je handen en voeten open te zetten. Een extra windstopper of een goed thermoshirt doet soms meer voor je handen dan het duurste paar handschoenen.