Het eeuwige debat
Het is vaste prik in de vriendengroep of aan de bar. Wie is er nu eigenlijk de superieure atleet: de hardloper of de wielrenner? Hardlopers wijzen vaak trots naar hun sporthorloge met een gemiddelde hartslag die angstvallig dicht bij het kookpunt ligt. Wielrenners pareren dat met indrukwekkende wattages en ritten van vijf uur of langer.
Recente analyses van wetenschappelijke studies tussen 1990 en 2025 geven eindelijk uitsluitsel. Spoiler: je hardloopschoenen mogen voorlopig diep in de kast blijven liggen.
Hartslag en zuurstofopname vertellen niet alles
Als we puur naar de motor van de atleet kijken, lijken de lopers een punt te hebben. Uit de data blijkt dat marathonlopers tijdens hun inspanning vaak op 75 tot 85 procent van hun VO2max (de maximale zuurstofopname) presteren. Wielrenners zitten tijdens lange ritten vaak iets lager, rond de 55 tot 70 procent.
Dat klinkt alsof de loper harder werkt, maar dat is een fysiologische noodzaak. Hardlopen is een zogenoemde ‘weight-bearing’ sport. Je moet continu je eigen lichaamsgewicht opvangen en verplaatsen. Dat jaagt de zuurstofvraag en hartslag sneller omhoog dan wanneer je comfortabel op een zadel zit. Maar harder werken voor je hart betekent niet per se dat het beter is voor je lijf.
Spierschade bij hardlopers schiet door het dak
Waar de wielrenner de discussie definitief wint, is op het vlak van spierschade. De onderzoekers keken naar specifieke biomarkers in het bloed, zoals IL-6 (een ontstekingsremmend eiwit) en CK (creatinekinase). Die laatste stof komt vrij wanneer spiercellen beschadigd raken.
Bij marathons schieten deze waardes de lucht in. Dit komt door de zogenoemde ‘eccentrische’ spiercontracties. Elke keer dat een loper landt, moeten de spieren de klap opvangen terwijl ze uitrekken. Dit zorgt voor duizenden microscopische scheurtjes in de spiervezels.
Fietsen is daarentegen voornamelijk concentrisch. Je duwt de pedalen rond zonder de schokbelasting van een landing. Het resultaat is dat hardlopers kampen met aanzienlijk meer spierpijn, ontstekingsreacties en vermoeidheid dan wielrenners na een vergelijkbare inspanning.
Geen enkele atleet is hetzelfde
Hoewel de conclusies als muziek in de oren klinken voor iedereen met een racefiets, plaatsen de wetenschappers wel een kleine kanttekening. Er is geen directe studie gedaan waarbij exact dezelfde atleet op topniveau in beide disciplines is getest.
De data is samengevoegd uit verschillende onderzoeken. Daarnaast verschilt de reactie van het lichaam per individu. Een getrainde loper herstelt sneller van een rondje rennen dan een fietser die ineens besluit tien kilometer te gaan joggen.
Blijf lekker op die racefiets zitten
Moeten we hardlopen nu volledig afschrijven? Zeker niet, want het is door de hoge intensiteit een efficiënte training voor erbij als je weinig tijd hebt. Maar als je de volgende keer na een toertocht van 150 kilometer fris van de fiets stapt terwijl je hardlopende buurman na 20 kilometer niet meer normaal de trap af kan lopen, weet je nu hoe dat komt. De wetenschap staat aan jouw kant. Fietsen is niet alleen leuker, het is ook nog eens een stuk minder destructief voor je spieren.