Je kent het wel. Je rijdt heerlijk op een polderweg, genietend van de rust, tot die idylle bruut wordt verstoord. Een veel te grote auto, die duidelijk haast heeft, besluit dat jij een sta-in-de-weg bent. T
oeterend en met een snelheid die hier totaal niet thuishoort, persen ze zich langs je. Jij voelt de windvlaag en je hart bonst in je keel. De laatste tijd lijkt het vaker te gebeuren dan ooit. En dat klopt, want terwijl de fietser de gebeten hond is in het verkeersdebat, is het de auto die een steeds grotere bedreiging vormt.
De harde waarheid over de ‘veilige’ gezins-SUV
De ironie is pijnlijk. Auto's worden veiliger, maar vooral voor de mensen die erin zitten. Voor ons, de kwetsbare fietsers, is de realiteit compleet anders. Vooral de opmars van zwaardere en grotere auto’s, zoals de populaire SUV’s, vormt een direct gevaar.
Onderzoek van het Amerikaanse Insurance Institute for Highway Safety (IIHS) toont een schokkende conclusie: een aanrijding met een zwaardere auto, zoals een SUV, heeft voor een fietser 20% vaker een dodelijke afloop dan een botsing met een normale personenauto.
De hoge, platte voorkant van zo'n wagen raakt een fietser op een veel vitaler en gevaarlijker punt. De auto is een steeds comfortabelere cocon geworden, maar daarbuiten is hij veranderd in een bottere bijl.
De weg is van iedereen, maar de auto pakt de meeste ruimte
Het probleem zit dieper dan alleen het formaat van de auto’s. Onze infrastructuur is decennialang ontworpen met de auto als koning. Als fietser word je vaak gedwongen om op onveilige plekken te balanceren, de weg te delen waar je dat liever niet doet, of op een gevaarlijke manier uit te wijken.
Automobilisten, veilig in hun metalen kooi, lijken soms te vergeten dat ze een voertuig van 1.500 kilo of meer besturen. Dat leidt tot ‘victim blaming’. De discussie gaat over de wielrenner die geen helm draagt of met tweeën naast elkaar rijdt, niet over de bestuurder die met 80 km/u door een 60-zone jaagt.
Terwijl juist daar de winst te behalen valt: het verlagen van de snelheid van 50 naar 30 km/u maakt de kans op een dodelijk fietsongeval 3,5 keer zo klein.
De fiets als oplossing, niet als probleem
Laten we het eens omdraaien. Elke kilometer die op de fiets wordt afgelegd in plaats van met de auto, is pure winst. Winst voor het milieu, voor de volksgezondheid en zelfs voor de portemonnee.
De maatschappelijke kosten per kilometer zijn voor een auto berekend op ongeveer 50 cent, terwijl die voor een fiets slechts 8 cent bedragen. Fietsers zijn geen plaag die de doorstroom belemmert; ze zijn onderdeel van de oplossing voor een leefbaardere omgeving met minder lawaai, minder vervuiling en gezondere burgers.
Een kleine gedragsverandering met een gigantische impact
Natuurlijk, ook onder fietsers zitten hufters. Maar de verantwoordelijkheid in het verkeer zou primair moeten liggen bij degene die het meeste schade kan aanrichten. D
e volgende keer dat je in de auto zit en je je ergert aan een groepje wielrenners, probeer dan de gedachte van ‘wat een stelletje mafkezen’ om te zetten naar ‘wat is hier de veiligste keuze voor iedereen?’.
Die kleine mentale switch van de bestuurder heeft meer impact dan welke helm of welk fietslichtje dan ook. Het is tijd dat we de discussie verleggen van het gedrag van de fietser naar de overweldigende en gevaarlijke dominantie van de auto.