Zelf in het zadel

Waarom een ‘rijbewijs voor wielrenners’ een beter idee is dan een cursus voor automobilisten

Natuurlijk, het idee klinkt aanlokkelijk: stuur iedere automobilist op een verplichte cursus ‘fietsbewustzijn’. Maar als we als wielrenners écht eerlijk zijn, is het misschien tijd om de hand diep in onze eigen boezem te steken.

André van den Ende Leestijd 2 minuten
wielrennen
Fietsen
verkeersveiligheid
verkeersveiligheid wielrenners
Een gefrustreerde mannelijke wielrenner staat met zijn handen op zijn heupen op een Nederlandse polderweg bij zonsondergang, kijkend naar een zilvergrijze auto die realistisch op het asfalt staat, met de automobilist zichtbaar in de zijspiegel.

Het wordt her en der regelmatig geopperd: een cursus voor automobilisten die niet weten hoe ze veilig met fietsers om moeten gaan, 'fietsersbewustzijn' expliciet als onderdeel van het rijbewijs. En ja, iedere wielrenner kent de angst van een buitenspiegel die je truitje schampt of een auto die claxonnerend op je bumper hangt. Die momenten zijn echt en die zijn gevaarlijk.

Maar zijn wij zelf heilig?

De vraag is alleen: wat ging er aan dat moment vooraf? Voordat we de zoveelste tirade afsteken tegen de onwetende automobilist, loont het om kritisch in de spiegel te kijken.

Waren we netjes op het fietspad waar dat kon? Hielden we ons aan de 'twee-aan-twee'-regel, of werd het toch even drie man breed om bij te praten? Zwaaiden we even vriendelijk als die ene auto geduldig achter ons bleef hangen op die smalle polderweg? Het antwoord is vaker ‘nee’ dan we willen toegeven.

Het imago dat we zelf creëren

Het probleem is dat iedere wielrenner die zich niet aan de regels houdt, het verpest voor de rest. Die ene groep die een kruispunt blokkeert, de enkeling die door rood knalt of de voorbijrazende ‘pro’ die scheldend voetgangers van het pad jaagt.

Zij vormen het beeld dat veel automobilisten en andere verkeersdeelnemers van ‘de wielrenner’ hebben: arrogant, egoïstisch en met een totaal gebrek aan respect voor anderen. Een cursus voor de automobilist verandert niets aan dit gedrag. Het verandert niets aan het imago dat we zelf creëren.

Een 'rijbewijs' als metafoor voor verantwoordelijkheid

Daarom is het idee van een ‘rijbewijs voor wielrenners’ zo’n interessant gedachte-experiment. Niet als een letterlijk pasje, maar als een symbool voor verantwoordelijkheid. Een bewijs dat je de regels kent, dat je weet hoe je je als gast op de openbare weg gedraagt en dat je begrijpt dat veiligheid een gedeelde inspanning is. Het zou ons dwingen om niet alleen te wijzen, maar om zelf het goede voorbeeld te geven.

De eerste stap naar respect

Uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: gerespecteerd worden op de weg en veilig thuiskomen. Respect is echter geen eenrichtingsverkeer; je moet het verdienen.

Laten we als wielercommunity de eerste stap zetten. Door onberispelijk gedrag, door een vriendelijk gebaar en door de hand in eigen boezem te steken als we zelf een keer fout zaten. Dan wordt die discussie over een verplichte cursus voor automobilisten misschien vanzelf overbodig.