Zelf in het zadel

De €2000-upgrade die je gewoon bij de drogist haalt: de bizarre wetenschap achter geschoren benen

Weleens uitgelachen door vrienden vanwege je gladde kuiten? Leg ze het zwijgen op. Ontdek hoe een simpel scheermesje je ongemerkt meer snelheid oplevert dan de allerduurste carbon wielen.

André van den Ende
3 minuten
Een scheermes met scheerschuim en een flitsende wielerzonnebril liggen naast elkaar op een wastafel in een badkamer.

Vroeg of laat komt elke beginnende, mannelijke wielrenner voor het blok te staan. Je hebt de strakke kleding, de snelle zonnebril en de aerodynamische fiets. Maar die weelderige bos beenhaar verraadt je als een amateur. Het moment dat je besluit om de tondeuse en het scheermes van je partner te lenen om je onderdanen spiegelglad te maken, is het moment dat je definitief toetreedt tot de hechte fietscultuur.

Wanneer niet-fietsende vrienden of familieleden je vervolgens vragend – of lachend – aankijken, hebben we ons antwoord altijd netjes klaar. We beweren met een stalen gezicht dat het noodzakelijk is voor de regelmatige sportmassages, omdat haartjes uittrekken pijnlijk is.

Of we claimen dat een eventuele valpartij over het asfalt (de beruchte 'road rash') veel hygiënischer schoon te maken is zonder haar in de wond. Hoewel daar een kleine kern van waarheid in zit, weten we diep van binnen allemaal beter. We doen het vooral uit pure ijdelheid, groepsdruk en traditie. Althans, dat dachten we. Totdat de keiharde wetenschap ons het ultieme, onweerlegbare excuus gaf.

De windtunnel liegt niet

Jarenlang werd de aerodynamische winst van gladde benen afgedaan als verwaarloosbaar. Het zou in theorie misschien een kwart seconde schelen op een tijdrit van een uur; een typisch geval van 'marginal gains' waar een amateur zich niet druk om hoefde te maken. Totdat de aerodynamica-ingenieurs van fietsenmerk Specialized in 2014 besloten om het voor eens en voor altijd te testen in hun eigen hypermoderne windtunnel.

Ze zetten een bovengemiddeld behaarde fietser op zijn racefiets en maten de luchtweerstand. Vervolgens werd de testpersoon de kleedkamer in gestuurd met een scheermes. Toen hij gladgeschoren, op exact dezelfde fiets en in exact dezelfde houding terugkeerde, sloegen de meters in de windtunnel tilt.

De luchtweerstand daalde zo dramatisch dat de ingenieurs aanvankelijk dachten dat hun apparatuur kapot was. De lucht bleek oneindig veel makkelijker over een gladde huid te 'glijden' dan door een turbulent woud van beenharen.

De goedkoopste upgrade in de fietsenwinkel

De resultaten tartten elke verbeelding. Het scheren van de benen leverde de renners in de test een gemiddelde besparing op van maar liefst 15 Watt aan luchtweerstand. Vertaald naar de weg betekent dit een tijdwinst van zeventig tot wel tachtig seconden over een tijdrit van veertig kilometer. Dat is een astronomisch gat in de wielersport.

Om deze bizarre 'gratis' snelheid in perspectief te plaatsen: wielrenners geven zonder blikken of blozen tweeduizend euro uit aan een setje extra hoge carbon wielen om exact diezelfde 15 Watt aerodynamische winst te behalen.

Ze kopen oversized keramische lagers van driehonderd euro om ergens één lullige Watt aan wrijving te besparen. En de allerhoogste, meest effectieve tijdwinst van allemaal? Die koop je simpelweg bij de lokale drogist voor twee euro, in de vorm van een wegwerpmesje en wat scheerschuim.

Het psychologische paardenmiddel

Naast de onomstreden aerodynamische data, is er nog een onzichtbare, maar minstens zo krachtige reden om dat scheermes erbij te pakken: de moraal. Wielrennen is een sport waarbij psychologie een gigantische rol speelt. Als jij je goed en snel voelt, trap je simpelweg harder.

Als je in de zomer, halverwege een steile klim, naar beneden kijkt en je ziet twee gespierde, gebruinde en spiegelgladde benen soepel in de rondte draaien, voel je je onoverwinnelijk. Je ziet eruit als een prof, dus je presteert als een prof. Het is het ultieme placebo-effect, versterkt door keiharde fysica. Berg die achterhaalde smoesjes over sportmassages en schaafwonden dus maar definitief op.

Vanaf nu kun je je lachende vrienden met een gerust hart vertellen dat je je benen scheert omdat de natuurkunde – en je portemonnee – het simpelweg van je eisen.