Zelf in het zadel

Dit is waarom een bidon water over je hoofd gooien tijdens het fietsen niet werkt

Iedereen doet het instinctief zodra het kwik boven de dertig graden stijgt: een volle bidon water over de helm gieten. Toch is dit wetenschappelijk gezien de minst effectieve manier om je kerntemperatuur tijdens het wielrennen te laten dalen.

André van den Ende
3 minuten
fietsen in de hitte
hitte
wielrennen
Fietsen
Mannelijke wielrenner op de fiets die op het punt staat een bidon met water over zijn helm te knijpen op een hete zomerdag.

De zomer is het ultieme seizoen om kilometers te vreten, maar extreme hitte kan je prestaties flink in de weg zitten. Wanneer je lichaamstemperatuur stijgt, moet je hart harder werken om bloed naar je huid te pompen om af te koelen.

Hierdoor gaat er simpelweg minder zuurstofrijk bloed naar je spieren. De volstrekt logische reactie is dan ook om direct voor verkoeling te zorgen door water in je nek, over je benen of recht over je gezicht te spuiten. Maar die verfrissing is vaak van zeer korte duur.

De anatomie van de menselijke radiator begrijpen

Om te snappen waarom die bidon over je helm niet effectief is, moeten we kijken naar hoe ons lichaam warmte afvoert. Je kunt de menselijke bloedsomloop het beste vergelijken met de centrale verwarming van een oud huis.

Je hart is de grote pomp en je bloedvaten zijn de leidingen. Op een aantal specifieke plekken in je lichaam liggen de grote slagaders heel dicht onder de flinterdunne huid. Dit zijn de perfecte locaties om de thermostaat van je lichaam omlaag te schroeven. Je schedel hoort daar, in tegenstelling tot wat veel wielrenners denken, absoluut niet bij.

Waarom de polsen en halsslagaders veel sneller koelen

De hals en de polsen zijn in dit natuurlijke koelsysteem de absolute hotspots. Hier stroomt warm bloed in enorme hoeveelheden vlak langs het huidoppervlak op weg naar je hersenen en je werkende beenspieren.

Door juist op deze twee strategische plekken koud water aan te brengen, koel je het passerende bloed direct af. Dit gekoelde bloed stroomt vervolgens razendsnel door naar de rest van je lichaam, waardoor je de hitte van binnenuit aanpakt en de kerntemperatuur daadwerkelijk daalt.

De schrikreactie van je lichaam op ijskoud water

Een flinke plens koud water recht over je hoofd gooien kan zelfs averechts werken tijdens een zware inspanning. Je hoofd is extreem gevoelig voor plotselinge temperatuurwisselingen. Als je hier vanuit het niets ijskoud water overheen gooit, kan het lichaam in een fysieke kramp schieten waarbij de bloedvaten in je huid zich juist razendsnel vernauwen.

Dit plotselinge vernauwen zorgt ervoor dat je de opgebouwde warmte vasthoudt in plaats van afvoert. Het voelt aan de buitenkant heel even heerlijk fris, maar direct daarna krijg je het vaak warmer dan daarvoor. Je motor kan de warmte immers nergens meer kwijt.

De pro-truc met de pantykous in de Tour de France

Als je weleens naar de koers kijkt op de televisie, heb je ze ongetwijfeld weleens gespot. De profs fietsen op hete dagen massaal met een vreemd, wit worstje in hun nek.

Dit is de beroemde ijskous. Verzorgers vullen een simpele pantykous met ijsblokjes en de renners leggen deze heel bewust in hun nek, exact over de halsslagaders heen. Naarmate het ijs langzaam smelt, sijpelt het ijskoude water over de nek en zorgt het voor een constante stroom van gekoeld bloed richting de hersenen.

Een slimme koelstrategie voor jouw eigen fietstocht

Tijdens je wekelijkse rit op de racefiets heb je natuurlijk geen ploegleiderswagen achter je rijden met een koelbox vol ijskousen. Toch kun je deze pro-technieken met een beetje creativiteit heel eenvoudig zelf toepassen.

Wanneer je stopt bij een watertappunt op de route of een lokale dorpspomp, moet je niet direct je hoofd onder de kraan steken. Houd je blote polsen eens een halve minuut onder de stromende kraan en maak de achterkant van je nek flink nat. Je zult direct merken dat de hitte veel effectiever en langduriger uit je lichaam verdwijnt, waardoor je die zware rit in de volle zon fluitend uitspeelt.