De superkracht van Pogacar én Van der Poel: 'Het stijgen en zakken ervan schijnen zij heel goed te managen'

Waar recreatieve sporters lactaat vaak nog associëren met 'verzuring', wordt de stof binnen het profpeloton juist gezien als een van de belangrijkste graadmeters van prestaties. Sommigen mensen binnen de wielersport spreken zelfs van de nieuwe heilige graal van de sportwetenschap.

Lactaat zegt wat er ín het lichaam gebeurt

Vrijwel iedere profrenner ondergaat aan het begin van het seizoen uitgebreide inspanningstesten. Dat gebeurt op een klim of in een laboratorium, waar na een maximale inspanning met een klein prikje bloed uit het oor wordt afgenomen. Op basis daarvan bepalen trainers onder meer het omslagpunt en de verschillende trainingszones.

“Bij metingen van lactaat ken je echt de waarden van jouw bloed. In tegenstelling tot hartslag en vermogen is lactaat ook een indicator van wat er binnenin het lichaam gebeurt”, legt Kevin Van Hoovels uit in Het Laatste Nieuws.

Van Hoovels is iemand die weet waarover hij spreekt. Naast een carrière als mountainbiker behaalde hij een master lichamelijke opvoeding aan de KU Leuven en promoveerde hij aan de Universiteit Gent met onderzoek naar lactaat bij sporters.

Lactaat is geen vijand

Volgens Van Hoovels bestaan er nog altijd de nodige misverstanden over lactaat. Mensen denken vaak dat lactaat iets slechts is, maar dat klopt niet. "Lactaat wordt zelfs gebruikt als brandstof. Het is niet negatief en ook niet 100 procent hetzelfde als melkzuur. Je hebt altijd een bepaalde hoeveelheid millimol lactaat in je lichaam en bij lichte inspanningen kan het lichaam lactaat gebruiken als energie. Pas bij zware inspanningen en te hoge lactaat treedt de zogezegde verzuring op, ook al is dat een term die wetenschappelijk eigenlijk niet bestaat."

Hij legt uit dat mensen in rust normaal gesproken tussen de 0,5 en 2 millimol lactaat in het bloed hebben. Naarmate de inspanning toeneemt, stijgt die waarde. Explosieve atleten, zoals baansprinters of 100-meterlopers, kunnen waarden tot ongeveer 20 millimol bereiken.

De absolute uitschieters zijn volgens Van Hoovels apneuduikers. "Doordat zij hun adem inhouden, daalt het lactaat niet. Zij kunnen waarden van 25 tot 30 millimol halen."

Bij wielrenners liggen de waarden een stuk lager. "Uithoudingsatleten gaan meestal niet hoger dan ongeveer 10 millimol, maar zij zijn juist heel goed in staat om lange tijd met een relatief lage lactaatwaarde te blijven presteren. Hun lichaam is erop getraind om het lactaat laag te houden."

De verborgen kwaliteit van Pogacar en Van der Poel

Juist daar ligt volgens Van Hoovels een van de grootste kwaliteiten van wereldtoppers als Pogacar en Van der Poel. "Ik heb zelf geen testresultaten gezien, maar in het wielermilieu gaat het verhaal rond dat Pogacar en Van der Poel het stijgen en dalen van hun lactaat uitzonderlijk goed kunnen managen."

Dat betekent niet dat hun lactaat tijdens een explosieve aanval minder stijgt dan bij andere renners. "Wanneer ze een explosieve aanval plaatsen, gaat hun lactaat logischerwijs stijgen, maar ze kunnen de lactaatwaarde weer sneller doen zakken en zo sneller recupereren dan de rest."

Mogelijk de volgende stap in topsport

Hoewel een onderzoeksproject van Van Hoovels inmiddels is stopgezet, blijft hij ervan overtuigd dat lactaat in de toekomst een nog grotere rol zal spelen binnen de topsport.

Niet als synoniem voor verzuring, maar als een unieke blik in wat er daadwerkelijk gebeurt in het lichaam van een atleet. En misschien is juist dát wel een van de geheimen achter de ongekende dominantie van renners als Pogacar en Van der Poel.